محمد باقر ملكيان

58

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

خداى متعال مىفرمايد : وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ * وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ « 1 » . به قرينه ترديدى كه در آيه اولى هست و وحى كه در قسم اول به جايى نسبت داده نشده و در قسم سوم به رسول نسبت داده شده ، در آيه براى تكليم خدا سه قسم مختلف ذكر شده : 1 . گفتار خدايى كه هيچ واسطه‌اى ميان خدا و بشر نباشد . 2 . گفتار خدايى كه از پشت حجاب شنيده شود ، مانند شجره طور كه موسى عليه السّلام سخن خدا را مىشنيد ولى از ناحيه آن . 3 . گفتار خدايى كه ملكى آن را حمل نموده به بشر برساند و در اين صورت سخن فرشته وحى شنيده مىشود كه سخن خدا را حكايت مىنمايد . و آيه دوم مىرساند كه قرآن مجيد از همين راه به پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله رسيده و از اينجا روشن مىشود كه وحى قرآن از راه تكليم و گفتگو بوده است . و باز مىفرمايد : نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ « 2 » و مىفرمايد مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ « 3 » . از اين آيه‌ها استفاده مىشود كه قرآن يا بخشى از قرآن به وسيله فرشته وحى كه جبريل و روح امين است فرستاده شده است .

--> ( 1 ) . سوره شورى : 52 - 51 . ( 2 ) . سوره شعراء : 195 - 193 . ( 3 ) . سوره بقره : 97 .